Kryzys w Trybunale Konstytucyjnym. Jak na to patrzymy i co trzeba zrobić
Kryzys w TK to efekt lat łamania zasad przez wszystkie strony. Piszemy, jak go oceniamy i co naszym zdaniem trzeba zrobić, żeby go zakończyć.
W nocy z 30 na 31 października 2026 roku spór o Trybunał Konstytucyjny wszedł w najostrzejszą fazę od lat. Prezes Bogdan Święczkowski i wiceprezes Bartłomiej Sochański zostali odsunięci od czynności, a kierowanie Trybunałem ogłosiła sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Przed budynkiem doszło do szarpaniny, w której uczestniczył prezydent Nawrocki z funkcjonariuszami SOP. Obie strony opisują to zupełnie inaczej. Do prokuratury wpłynęło pięć zawiadomień, ale żaden sąd niczego jeszcze nie rozstrzygnął.
Jako Narodowy Wałbrzych mówimy wprost, jak to widzimy.
Nie można rozwiązywać sporu o prawo siłą
Wprowadzenie ludzi do gmachu Trybunału przy pomocy policji nie daje nikomu prawa do kierowania tą instytucją. Zawieszanie sędziów Trybunału na podstawie przepisów o zwykłym sądownictwie jest w naszej ocenie bezprawne, bo konstytucja stanowi o tym inaczej. Jeśli rząd uważa, że ma rację, powinien ją wykazać w trybie, który przewiduje prawo, a nie faktami dokonanymi. Dlatego mówimy: policja powinna wycofać się z Trybunału, a sędziowie wrócić do pracy.
Zaznaczamy przy tym rzecz ważną. To jest nasza ocena polityczna i prawna. Nie ma jeszcze orzeczenia sądu, kto formalnie kieruje Trybunałem, i tak do tego podchodzimy.
Wszyscy mają tu coś na sumieniu
Nie udajemy, że ten kryzys wziął się znikąd. Narastał przez lata. Każda ekipa, która miała wpływ na obsadę Trybunału, ten wpływ nadużywała, a kolejne rządy odpowiadały na to kolejnymi krokami na granicy prawa. Dziś wszyscy zadają pytanie, kto zaczął, a odpowiedź niczego nie rozwiązuje. Państwo nie może mieć dwóch rywalizujących ośrodków, które twierdzą, że to one są Trybunałem.
Co trzeba zrobić
Po spotkaniu u prezydenta Krzysztof Bosak i Sławomir Mentzen przedstawili plan naprawczy. Uważamy, że to najuczciwsze wyjście, jakie dziś leży na stole:
- wygaszenie kadencji wszystkich obecnych sędziów Trybunału, bez względu na to, kto ich wybrał,
- wybór całego, piętnastoosobowego składu większością trzech piątych głosów w Sejmie, tak żeby żadna partia nie mogła obsadzić Trybunału sama,
- rozlosowanie kadencji nowych sędziów, od roku do dziewięciu lat, żeby uniknąć sytuacji, w której cały skład wymienia się naraz po kolejnych wyborach,
- ślubowanie sędziów przed Sejmem, tak żeby jedna osoba nie mogła blokować obsady Trybunału odmową przyjęcia ślubowania,
- publikacja wyroków przez prezesa Trybunału, a nie przez rząd, bo to nie rząd ma decydować, które orzeczenia wchodzą w życie.
Prezydent przyjął tę propozycję z aprobatą. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że KO i PiS na razie jej nie popierają, więc bez kompromisu będzie trudno.
A jeśli porozumienia nie będzie
Premier w orędziu wykluczył kompromis. Jeśli to się nie zmieni, zostaje droga demokratyczna. Konfederacja zapowiada uchwałę o skróceniu kadencji Sejmu i przedterminowe wybory, bo skoro politycy nie potrafią się porozumieć, to o układzie sił powinni zdecydować wyborcy. To ostateczność, ale lepsza od wieloletniego chaosu, w którym nikt nie wie, które wyroki obowiązują.
Co z Unią Europejską
Część mediów odczytuje wypowiedzi Komisji Europejskiej jako presję na prezydenta. Warto się im przyjrzeć na chłodno: Komisja przypomina, że Trybunał ma działać zgodnie z polską konstytucją i orzecznictwem TSUE, a wybór sędziów mieści się w kompetencjach Sejmu. To nie jest formalny nakaz. O ustroju Polski mają decydować Polacy w polskich instytucjach, a nie Bruksela ani żadna partia z Warszawy.
Dlaczego to dotyczy też nas, wałbrzyszan
Trybunał Konstytucyjny wydaje się odległy od naszych codziennych spraw. Nie jest. Kiedy w państwie nie wiadomo, czyje orzeczenia obowiązują, a urzędnicy rozstrzygają spory siłą, na końcu traci zwykły człowiek, który idzie do urzędu po sprawiedliwość. My od lat pilnujemy lokalnych urzędów i spółek, bo wiemy, jak to wygląda, gdy nikt władzy nie kontroluje. Silne, niezależne i uznawane przez wszystkich instytucje to warunek, żeby takie pilnowanie miało sens.
Będziemy śledzić tę sprawę i opisywać kolejne kroki. Jeśli masz własne zdanie, napisz do nas.